RB
Gepubliceerd op maandag 16 november 2026
RB 4193
Rechtspraak (NL/EU) ||
9 okt 2026,
Rechtspraak (NL/EU) 9 okt 2026,, RB 4193; ECLI:NL:HR:2026:1636 (Achmea tegen verzekeringnemer), https://www.reclameboek.nl/artikelen/hoge-raad-rechter-moet-essentiele-informatieplichten-bij-online-schadeverzekeringen-ambtshalve-toetsen

Hoge Raad: rechter moet essentiële informatieplichten bij online schadeverzekeringen ambtshalve toetsen

HR 9 oktober 2026, RB 4193; ECLI:NL:HR:2026:1636 (Achmea tegen verzekeringnemer). De Hoge Raad heeft prejudiciële vragen beantwoord over de informatieplichten van schadeverzekeraars bij op afstand gesloten verzekeringsovereenkomsten met consumenten, de ambtshalve toetsing daarvan en de mogelijke sancties bij het schenden van deze verplichtingen. Aanleiding is een procedure waarbij Achmea Schadeverzekeringen betaling vordert van € 263,22, vermeerderd met huur en kosten, vanwege een op afstand gesloten autoverzekering verschuldigde premie, eigen risico en/of andere vergoedingen. De verzekeringnemer is niet verschenen. De kantonrechter van de Rechtbank Amsterdam vraagt zich af of de rechter ambtshalve moet onderzoeken of onderzoekers van de verzekeraar hebben voldaan aan de informatieplichten uit de Wet op het financieel toezicht (Wft) en het Besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen (BGfo), die voortvloeien uit de Richtlijn verkoop op afstand van financiële diensten en de Richtlijn verzekeringsdistributie. Daarbij rezen onder meer vragen over welke informatieplichten als essentieel moeten worden verplicht, wanneer informatie op een duurzame drager wordt verstrekt en welke gevolgen aan deze verplichtingen worden opgelegd.

De Hoge Raad oordeelt, voortbouwend op het arrest Arvato I (ECLI:NL:HR:2021:1677), dat de rechter bij op afstand gesloten schadeverzekeringen ambtshalve moet onderzoeken of de verzekeraar heeft voldaan aan de essentiële informatieplichten die voortvloeiden uit de artikelen 4:20 en 4:25b Wft en de vastgestelde fundamentele bepalingen van het BGfo. Het gaat onder meer om informatie over de belangrijkste kenmerken van de verzekering, de kosten, de opbrengst en het ontbindingsrecht. Deze informatie wordt op grond van artikel 6:193f, aanhef en onder e, BW als essentieel onderdeel beschouwd in het kader van de regeling betreffende dure handelspraktijken. De rechter moet daarbij, voor zover mogelijk, vaststellen of de verstrekte informatie correct, duidelijk en niet misleidend is. Sinds 28 augustus 2026 moet de rechter ook ambtshalve toetsen of is voldaan aan een vanaf die datum ontstane ontvangst om het informatiedocument overeenkomstig artikel 65b BGfo op te maken en te verstrekken. De poging om dit document op een duurzame drager te verstrekken, hoeft echter niet een ambtshalve te worden toetst. Dit ligt anders voor de nieuwe Europese fundamentele regelgeving om informatie over het ontbindings- of herroepingsrecht op een duurzame drager te verstrekken. De Hoge Raad verduidelijkt bovendien dat een duurzame drager de consument in staat moet stellen informatie op te slaan, gedurende voldoende tijd te raadplegen en ongewijzigd te reproduceren. Het eenvoudig beschikbaar stellen van informatie op een website is onvoldoende. Bij een verbeterde digitale mijn-omgeving kan informatie worden geplaatst, in combinatie met een persoonlijke melding aan de consument via een daarvoor gecorrigeerd en doorgaans gebruikt communicatieadres, wel volstaan.

Bij schending van essentiële informatieplichten moet de rechter volgens de Hoge Raad, in aansluiting op Arvato I, zo nodig ambtshalve doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties toepassen. Bij een voldoende ernstige schending kan dit leiden tot gehele of gedeeltelijke vernietiging van de verzekeringsovereenkomst, waarbij gedeeltelijke vernietiging kan bestaan uit vermindering van de betalingsverplichtingen van de consument. Artikel 1:23 lid 1 Wft staat eraan in de weg dat schending van de betrokken Wft-informatieplichten op zichzelf via artikel 3:40 lid 2 BW tot vernietiging leidt. Artikel 6:193j lid 3 BW kan daarvoor echter wel een grondslag bieden, omdat niet-naleving van de bedoelde essentiële informatieplichten een oneerlijke handelspraktijk oplevert. Bij een voldoende ernstige schending kan de rechter uitgaan van een weerlegbaar vermoeden dat de verzekeringsovereenkomst als gevolg van die oneerlijke handelspraktijk tot stand is gekomen. Aan de weerlegging van dit vermoeden door de verzekeraar worden hoge eisen gesteld. Ook wanneer de wet een specifieke sanctie voorschrijft, kan aanvullende vermindering van de verplichtingen van de consument noodzakelijk zijn. Indien de consument niet in de procedure is verschenen, kan de rechter uitsluitend overgaan tot gedeeltelijke vernietiging in de vorm van vermindering van diens verplichtingen. De Hoge Raad beantwoordt niet de vraag of de vroegere regeling die toestond bepaalde informatie bij schadeverzekeringen uiterlijk bij afgifte van de polis te verstrekken, verenigbaar was met het Unierecht, omdat beantwoording daarvan voor de beslissing in deze zaak nog niet nodig is.

3.2.12 Samengevat komt het antwoord op de vragen 1a, 1b(i) en 1c op het volgende neer. De rechter is in zaken over een op afstand gesloten overeenkomst van schadeverzekering verplicht tot ambtshalve toetsing of is voldaan aan de essentiële informatieplichten die hiervoor in 3.2.4-3.2.7 zijn genoemd. Daarbij dient de rechter vast te stellen, voor zover mogelijk, of de verstrekte of beschikbaar gestelde informatie correct, duidelijk en niet misleidend is. Ook van een op of na 28 augustus 2026 ontstane verplichting om het informatiedocument in overeenstemming met art. 65b BGfo op te maken en te verstrekken, dient de rechter de naleving ambtshalve te toetsen. Niet ambtshalve getoetst hoeft te worden of de essentiële informatie op een duurzame drager is verstrekt, behalve waar het gaat om de op Richtlijn (EU) 2023/2673 gebaseerde, uit art. 77 lid 1, aanhef en onder o, BGfo voortvloeiende verplichting om informatie over het ontbindingsrecht/herroepingsrecht van art. 6:230x BW te verstrekken op een duurzame drager.

3.4.4 Een belangrijk verschil tussen deze zaak en Arvato I is erin gelegen dat de essentiële informatieplichten die in deze zaak aan de orde zijn, anders dan die in Arvato I, wettelijk zijn geregeld in de Wft en nader geregeld in het BGfo. Dit verschil is van belang, omdat art. 1:23 lid 1 Wft als volgt bepaalt:

“De rechtsgeldigheid van een privaatrechtelijke rechtshandeling welke is verricht in strijd met de bij of krachtens deze wet gestelde regels is niet uit dien hoofde aantastbaar, behalve voorzover in deze wet anders is bepaald.”

Omdat voor de in deze zaak relevante essentiële informatieplichten in de Wft niet anders is bepaald, brengt art. 1:23 lid 1 Wft mee dat indien de verzekeraar een of meer van die informatieplichten niet heeft nageleefd, art. 3:40 lid 2 BW niet als grondslag kan dienen voor gehele of gedeeltelijke vernietiging van de overeenkomst.21

Art. 1:23 lid 1 Wft laat wel ruimte voor de mogelijkheid om andere civielrechtelijke remedies toe te passen, bijvoorbeeld op grond van art. 3:40 lid 1 BW, onrechtmatige daad, wanprestatie of dwaling.22 Nu zoveel mogelijk aansluiting moet worden gezocht bij de in Arvato I gekozen benadering (zie hiervoor in 3.4.2), is van belang dat het niet-naleven van de op grond van art. 6:193f, aanhef en onder e, BW als essentieel te beschouwen informatieplichten een oneerlijke handelspraktijk oplevert (zie hiervoor in 3.2.2). Art. 6:193j lid 3 BW, dat mede een Unierechtelijke grondslag23 heeft in art. 11bis Richtlijn oneerlijke handelspraktijken, houdt het volgende in:

“Een overeenkomst die als gevolg van een oneerlijke handelspraktijk tot stand is gekomen, is vernietigbaar.”

Op grond van art. 6:193j lid 3 BW kan voor de op grond van art. 6:193f, aanhef en onder e, BW als essentieel te beschouwen informatieplichten van de verzekeraar een met Arvato I vergelijkbaar resultaat worden bereikt. Daarbij zal de rechter, met het oog op een effectieve en evenredige bescherming van de consument, in gevallen van een voldoende ernstige schending van een essentiële informatieplicht als hiervoor bedoeld, kunnen uitgaan van een vermoeden dat de door de consument gesloten verzekering als gevolg van een oneerlijke handelspraktijk is tot stand gekomen. Dat vermoeden kan door de verzekeraar worden weerlegd. Aan de weerlegging van het vermoeden zijn hoge eisen te stellen.

3.6.6 Om vast te stellen of bepaalde informatie op een duurzame drager aan de consument is ‘verstrekt’, is op grond van rechtspraak van het HvJEU, in het bijzonder de uitspraken Content Services27, BAWAG28 en Tiketa29, het navolgende van belang.

Het verstrekken van informatie op een duurzame drager betreft een procedure van mededeling vanuit het oogpunt van de leverancier, waarvoor niet een specifiek optreden door degene voor wie de informatie is bestemd, is vereist (vgl. Content Services, punt 33).

De informatie moet persoonlijk aan de ontvanger worden gericht (vgl. Tiketa, punt 51, BAWAG, punt 50 en 53). Daartoe is niet voldoende dat de informatie beschikbaar is op een website van de aanbieder (vgl. Tiketa, punt 51). Uitgangspunt is dat de aanbieder de informatie bij de consument moet brengen en dat de consument passief kan blijven (vgl. Content Services, punt 35).

Wanneer het gebruik van een ‘mijn-omgeving’ is overeengekomen, volstaat dat de informatie wordt opgenomen in de ‘mijn-omgeving’ in combinatie met een persoonlijke kennisgeving aan de consument dat er in de ‘mijn-omgeving’ informatie is geplaatst (vgl. BAWAG, punt 51).

Deze persoonlijke kennisgeving moet worden gezonden naar een adres, waaronder een e-mailadres, dat de consument doorgaans gebruikt om met anderen te communiceren en waarvan de aanbieder en de consument hebben afgesproken om het te gebruiken (vgl. BAWAG, punt 51).