Boete van € 45.000 voor tabaksreclame tijdens televisie-interview blijft in stand

Rb. Rotterdam 20 oktober 2026, RB 4189; ECLI:NL:RBROT:2026:15308 (eiseres tegen de staatssecretaris van VWS). De rechtbank oordeelt dat de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport terecht een bestuurlijke boete van € 45.000 heeft opgelegd aan een onderneming wegens uitlatingen van haar managing director over rookvrije alternatieven voor traditionele sigaretten tijdens een televisie-interview. De managing director was op 22 oktober 2023 te gast in het programma Business Class op RTL 7, waar hij onder meer sprak over verhitte tabaksproducten en andere nicotineproducten. Naar aanleiding van een melding onderzocht de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) de uitzending en concludeerde de staatssecretaris dat sprake was van overtreding van het reclameverbod van artikel 5, eerste lid, van de Tabaks- en rookwarenwet (Trw). De onderneming betoogt dat er geen sprake was van commerciële mededelingen, maar van feitelijke informatieverstrekking in het kader van vrije nieuwsgaring. Daarbij wijst zij erop dat het interview een kritisch en niet-commercieel karakter had, dat zij niet voor deelname had betaald en dat de managing director op uitnodiging deelnam. De rechtbank volgt dit standpunt niet. Het reclamebegrip van artikel 1 Trw omvat iedere commerciële mededeling die het bekendheid geven aan of het aanprijzen van tabaksproducten of aanverwante producten tot doel dan wel rechtstreeks of onrechtstreeks tot gevolg heeft. Tijdens het interview benadrukte de managing director onder meer dat rookvrije alternatieven beter zouden zijn dan traditionele sigaretten en dat rokers hierover geïnformeerd moesten worden. Omdat de onderneming dergelijke producten in Nederland aanbiedt en een commercieel belang heeft bij deze boodschap, kwalificeren de uitlatingen volgens de rechtbank als reclame. Dat het interview niet door de onderneming was geïnitieerd, dat daar geen vergoeding tegenover stond of dat de mededelingen feitelijk juist zouden zijn, doet daaraan niet af. Ook de omstandigheid dat tijdens het interview de risico's van tabaks- en nicotineproducten werden benoemd, neemt het commerciële karakter van de uitlatingen niet weg.

Daarnaast verwerpt de rechtbank het beroep op de vrijheid van meningsuiting van artikel 10 EVRM. Volgens de onderneming droegen de uitlatingen bij aan het maatschappelijke debat over de verschillen tussen traditionele sigaretten en rookvrije alternatieven. De rechtbank overweegt echter dat, ook als sprake is van een bijdrage aan het maatschappelijke debat, dit niet wegneemt dat de uitlatingen commerciële mededelingen vormen die onder het wettelijke reclameverbod vallen. Onder verwijzing naar een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven van 9 juni 2026 (ECLI:NL:CBB:2026:255) oordeelt de rechtbank dat het verbod een bij wet voorziene beperking van de vrijheid van meningsuiting vormt, die strekt tot bescherming van de volksgezondheid en die de wetgever noodzakelijk heeft mogen achten in een democratische samenleving. Van een ongerechtvaardigde beperking van artikel 10 EVRM is daarom geen sprake. Ook het beroep op het rechtszekerheidsbeginsel en het lex certa-beginsel slaagt niet, omdat voldoende duidelijk, bepaald en kenbaar is dat de uitlatingen commerciële mededelingen vormen in de zin van artikel 1 Trw. Verder ziet de rechtbank geen aanleiding om te oordelen dat het boetebesluit onzorgvuldig tot stand is gekomen of onvoldoende is gemotiveerd. De staatssecretaris was daarmee bevoegd een bestuurlijke boete op te leggen. Tegen de hoogte van de boete van € 45.000 heeft de onderneming geen afzonderlijke beroepsgronden aangevoerd. De rechtbank verklaart het beroep ongegrond, waardoor het boetebesluit in stand blijft.

6.4.

Eiseres heeft erop gewezen dat deze uitingen zijn gedaan tijdens een kritisch interview met een niet-commercieel karakter waar geen betaling of andere beloning tegenover stond en dat de managing director voor het interview was uitgenodigd en dit niet zelf heeft geïnitieerd. Deze omstandigheden maken niet dat het reclameverbod niet is overtreden. Het gaat erom dat de managing director, als woordvoerder van een bedrijf dat rookvrije alternatieven aanbiedt, in een televisieprogramma uitingen heeft gedaan waarin nadrukkelijk naar voren komt dat rookvrije tabaksproducten beter zijn dan traditionele sigaretten. Het gaat daarmee om commerciële mededelingen die het bekendheid geven aan of het aanprijzen van tabaksproducten tot doel hebben of dat – rechtstreeks of onrechtstreeks – tot gevolg hebben. Daarmee vallen de uitingen onder het reclameverbod. Dit zou niet anders worden indien zou worden aangenomen dat de uitingen feitelijk juist zijn. De omstandigheid dat ook het RIVM4 informatie geeft over rookvrije tabaksproducten, is niet van belang. Bij het RIVM is namelijk, anders dan bij eiseres, geen sprake van een commercieel belang. Eiseres heeft gesteld dat de managing director in het interview ook risico’s van rookvrije tabaksproducten heeft genoemd, maar dat maakt niet dat daarom geen sprake is van reclame. Zoals hiervoor is overwogen, komt in het interview namelijk nadrukkelijk naar voren dat rookvrije tabaksproducten beter zijn dan traditionele sigaretten. Eiseres heeft ook naar voren gebracht dat de in het bestreden besluit weergegeven losse citaten een onvolledig beeld geven. Dit kan haar echter niet baten, nu in het bestreden besluit is verwezen naar het rapport van bevindingen waarin het interview is weergegeven.

6.5.

Gelet op het voorgaande is sprake van overtreding van het reclameverbod. Naar het oordeel van de rechtbank is voldoende duidelijk, bepaald en kenbaar dat het bij de uitingen van de managing director ging om commerciële mededelingen als bedoeld in de definitie van ‘reclame’ in artikel 1 van de Trw, zodat er geen sprake is van strijd met het lex certa-beginsel en het rechtszekerheidsbeginsel.

6.6.

Naar het oordeel van de rechtbank is ook geen sprake van een ongerechtvaardigde beperking van de vrijheid van meningsuiting als bedoeld in artikel 10 van het EVRM. De rechtbank verwijst in dit kader naar de uitspraak van het CBb van 9 juni 2026, ECLI:NL:CBB:2026:255, onder 5.2. In de zaak die tot die uitspraak heeft geleid, was sprake van overtredingen van het reclameverbod wegens uitingen over rookvrije tabaksproducten die eiseres op eigen initiatief had gedaan. In die zin verschilt die zaak van de onderhavige zaak. Ook in de onderhavige zaak is echter sprake van uitingen waarin nadrukkelijk naar voren komt dat rookvrije tabaksproducten beter zijn dan traditionele sigaretten. Volgens eiseres heeft zij hiermee bijgedragen aan het maatschappelijk debat over de verschillen tussen traditionele sigaretten en rookvrije alternatieven. Voor zover dat gevolgd zou moeten worden, neemt dat niet weg dat het gaat om commerciële mededelingen die kwalificeren als reclame (zie hiervoor onder 6.2 tot en met 6.5). Het verbod op deze reclame-uitingen is in dit geval geen ongerechtvaardigde beperking van het recht op vrijheid van meningsuiting. Het reclameverbod is bij wet voorzien in artikel 5, eerste lid, van de Trw. Dit verbod strekt tot bescherming van de volksgezondheid en de wetgever heeft dat, mede ter uitvoering van artikel 22, eerste lid, van de Grondwet, noodzakelijk mogen achten in een democratische samenleving, ook als daarbij sprake is van een beperking van het recht op vrijheid van meningsuiting. Het reclameverbod komt daarom niet in strijd met het in artikel 10 van het EVRM neergelegde recht op vrijheid van meningsuiting.

6.7.

De staatssecretaris was dus bevoegd tot het opleggen van een bestuurlijke boete wegens het overtreden van het reclameverbod. Tegen de hoogte van de opgelegde boete zijn geen beroepsgronden aangevoerd. De rechtbank ziet geen aanleiding voor het oordeel dat het bestreden besluit niet zorgvuldig tot stand is gekomen of niet toereikend is gemotiveerd.